أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

294

قانون ( فارسى )

برخى از طبيبان الواى شسته را در معجون اسهالى به كار مىبرند كه شدت اسهال دادنش را كاهش مىدهد و براى تب‌داران سازگارتر است ؛ اما كسانى كه تب دارند نبايد اين مسهل را بخورند ؛ اگر مىگويم براى تب‌داران سازگار است ، منظورم كسانى است كه تب نرم و سبك دارند . بعضى از طبيبان الوا را ناشسته در معجون وارد مىكنند ، كه اسهال دادنش قوىتر است ؛ ليكن براى تب‌داران زيانش از الواى شسته بيشتر مىشود ، هرچند بعضى اوقات رخ داده كه بيمار تب‌دار معجون مسهل تلخ همراه الواى ناشسته را خورده است و زيانى نديده است . اثرات معجون تلخ مسهل به زودى پديدار نمىشود و اسهالش به آهستگى و كم‌كم و به كندى انجام مىشود و ممكن است در روز دوم اثرش آشكار گردد . مسهل تلخ الوايى مواد اسهال‌دادنى را از دور جذب نمىكند و تنها هرآنچه را كه در راه با او برخورد مىكند و هرآنچه كه در معده و روده‌ها سر راهش واقع شده است بيرون مىريزد . دورترين مرز جذب كردن تا اطراف كبد است و به رگها دسترسى ندارد . معجون تلخ مسهلى كه در دسترس عموم گذارده مىشود و مشهور شده است كه در علاج رطوبتهاى متولد در روده‌ها ، معده و سر مفيد است و براى تسكين درد بند استخوانها و درد قولنج خوب است و در علاج دهن‌كجى ، سنگين شدن زبان و سست شدن اندامان تن بهره‌رسان است ، داروهاى تركيبىاش از قرار زير هستند : نسخه مصطكى ، دارچين ، برباله ، سنبل ، ثمر بلسان ، چوبكهاى شاخهء بلسان ، زعفران و دارچين ختايى هريك يك درهم ، الوا دوازده درهم . همهء داروها را كوبيده و بيخته درهم بسرش و براى هر بار اسهال دادن به وزن دو درهم با عسل و آب ولرم تناول شود . 3 - معجون لوغاذيا معجون لوغاذيا در همه نسخه‌هايش معجونى است بسيار فرخنده و بهره‌رسان . سراسر بدن را پاكسازى مىكند و اسهال مىدهد ؛ اما اسهالش شديد و آزاررسان نيست و هرچه خلط ناباب و مواد ريختنى است بيرون مىريزد . اين معجون در علاج بيماريهاى سر ، سردرد ، سردرد نيمه‌اى ، سردرد كلاه‌خودى ، سرگيجه ، بيمارى وسواس ، ديوانگى ، صرع ، گران‌گوشى و ناشنوا شدن ، بيماريهاى فالج ، سست شدن بدن و اندامان و حتى در جلوگيرى از سكته و علاج سكته بهترين دارو است . و در علاج بسيارى از اين بيماريها - كه مربوط به سر و مغز هستند - تنها بو كردنش شفابخش است ؛ چنان كه در بحث از فوايد شليثا ذكر كرديم . و بلكه اين معجون لوغاذيا از شليثا مفيدتر و خوب‌تر است . در علاج درد گوش و چشم‌درد بسيار خوب است ، معده را نيرو مىبخشد ، بندآمدنهاى داخل كبد را باز مىكند ، خون حيض بندآمده را ريزش مىدهد ، دشوار نفسى را از